Ní ọjọ́ ogún oṣù kìíní, wọ́n búra fún Ààrẹ tí wọ́n yàn Joe Biden gẹ́gẹ́ bí Ààrẹ kẹrìndínlọ́gọ́rin ti Amẹ́ríkà láàárín ààbò tí àwọn ọmọ ogun orílẹ̀-èdè ń ṣọ́. Láàárín ọdún mẹ́rin tó kọjá, àwọn àsíá pupa tàn káàkiri onírúurú ẹ̀ka ní Amẹ́ríkà, láti ìdarí àjàkálẹ̀ àrùn, ọrọ̀ ajé, sí ọ̀ràn ẹ̀yà àti iṣẹ́ ajàjà. Ìran tí àwọn olùrànlọ́wọ́ Trump kọlù Capitol Hill ní ọjọ́ kẹfà oṣù kìíní fi ìyàtọ̀ jíjinlẹ̀ tó ń bá a lọ nínú ìṣèlú Amẹ́ríkà hàn, ó sì fi hàn gbangba pé àwùjọ Amẹ́ríkà ti ya.
Àwùjọ Amẹ́ríkà ti pàdánù àwọn ìlànà rẹ̀. Pẹ̀lú ìyàtọ̀ ara ẹni àti ìdámọ̀ orílẹ̀-èdè, ó ṣòro láti ṣẹ̀dá “ìṣọ̀kan ẹ̀mí” tí ó so gbogbo àwùjọ pọ̀ láti kojú àwọn ìpèníjà.
Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, tí ó jẹ́ “ìkòkò ìyọ́” ti àwọn ẹgbẹ́ àjèjì tó yàtọ̀ síra tẹ́lẹ̀, tí ó sì mọ̀ pé àwọn aláwọ̀ funfun àti ẹ̀sìn Kristẹni ló ń ṣàkóso, ti kún fún àṣà onírúurú tó ń tẹnu mọ́ èdè, ẹ̀sìn, àti àṣà àwọn àlejò fúnra wọn.
“Onírúurú ìníyelórí àti ìṣọ̀kan láàárín àwọn ènìyàn,” èyí tí ó jẹ́ ànímọ́ àwùjọ ti Amẹ́ríkà, ń fi ìforígbárí tó lágbára hàn láàárín àwọn ìwà rere nítorí ìpínyà àwọn ẹ̀yà tó yàtọ̀ síra.
Àwọn ẹ̀yà tó pọ̀ sí i ló ń ṣiyèméjì nípa òfin orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, èyí tó jẹ́ ìpìlẹ̀ ètò ìṣèlú Amẹ́ríkà, nítorí pé àwọn tó ni ẹrú àti àwọn aláwọ̀ funfun ló dá a sílẹ̀.
Trump, ẹni tí ó ń gbé ìjọ́ba àwọn aláwọ̀ funfun lárugẹ àti ìjọ́ba ẹ̀sìn Kristẹni, ti ń mú kí ìjà láàrín àwọn aláwọ̀ funfun àti àwọn ẹ̀yà mìíràn pọ̀ sí i nígbà gbogbo ní àwọn agbègbè ìṣíwájú àti ìlànà ẹ̀yà.
Nítorí àwọn òtítọ́ wọ̀nyí, àtúntò àwọn ìlànà onírúurú tí ìjọba tuntun ti Amẹ́ríkà gbèrò láti ṣe yóò di ìdènà fún àwọn ẹgbẹ́ aláwọ̀ funfun, èyí tí yóò mú kí ó ṣòro láti ṣàtúnṣe ọkàn Amẹ́ríkà.
Ni afikun, ipinya ti awujọ Amẹrika ati idinku ti ẹgbẹ awọn oya alabọde ti fa awọn ẹdun alatako-ọlọla ati alatako eto-ọrọ.
Ẹgbẹ́ àwọn olówó-orí àárín, tí ó jẹ́ àpapọ̀ àwọn ènìyàn Amẹ́ríkà, jẹ́ kókó pàtàkì fún ìdúróṣinṣin àwùjọ ti Amẹ́ríkà. Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olówó-orí àárín ti di àwọn olówó-orí kékeré.
Pínpín ọrọ̀ láìdọ́gba tí ìpín díẹ̀ lára àwọn ará Amẹ́ríkà ní ìpín púpọ̀ nínú ọrọ̀ ti fa àìnítẹ́lọ́rùn púpọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn ará Amẹ́ríkà lásán sí àwọn olóṣèlú àti àwọn ètò ìsinsìnyí, èyí tí ó kún fún ìkórìíra, ìṣọ̀tẹ̀ àti àbájáde ìṣèlú tí ń pọ̀ sí i ní àwùjọ Amẹ́ríkà.
Láti ìgbà tí Ogun Tutu ti parí, àwọn ìyàtọ̀ láàárín àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú Democratic àti Republican lórí àwọn ọ̀ràn pàtàkì tó ní í ṣe pẹ̀lú ìbánigbófò ìlera, owó orí, ìṣíwájú àti ìjọ́ba ti ń pọ̀ sí i.
Kì í ṣe pé ìyípo agbára kò tíì mú kí ìlànà ìbáṣepọ̀ ìṣèlú tẹ̀síwájú nìkan ni, ó tún ti mú kí àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì máa ba iṣẹ́ ara wọn jẹ́.
Àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì náà ń rí ìdàgbàsókè àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú oníjàgídíjàgan àti ìparẹ́ àwọn ẹgbẹ́ olóṣèlú tó wà ní àárín gbùngbùn. Irú ìṣèlú ẹgbẹ́ olóṣèlú bẹ́ẹ̀ kò bìkítà nípa ire àwọn ènìyàn, ṣùgbọ́n ó ti di ohun èlò láti mú kí àwọn ìjà àwùjọ burú sí i. Nínú àyíká ìṣèlú tó pínyà gidigidi àti tó léwu, ó ti ṣòro fún ìjọba tuntun Amẹ́ríkà láti ṣe àwọn ìlànà ńláńlá èyíkéyìí.
Ìjọba Trump ti mú kí ogún ìṣèlú burú sí i, èyí tó tún ń pín àwùjọ Amẹ́ríkà sí méjì, tó sì tún ń mú kí ó ṣòro fún ìjọba tuntun láti ṣe àwọn àtúnṣe.
Nípa lílo ìdíwọ́ fún ìṣíwájú, àti gbígbé agbára àwọn aláwọ̀ funfun lárugẹ, ààbò ìṣòwò, àti ààbò agbo ẹran lárugẹ lásìkò àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19, ìjọba Trump ti fa ìjà ẹ̀yà tó le koko, ìforígbárí tó ń bá a lọ ní kíláàsì, ìbajẹ́ sí orúkọ rere kárí ayé Amẹ́ríkà àti ìjákulẹ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn aláìsàn COVID-19 ní ìjọba àpapọ̀.
Ohun tó burú jù ni pé kí ìjọba Trump tó fi ipò sílẹ̀, wọ́n gbé onírúurú ìlànà tí kò dára kalẹ̀, wọ́n sì ru àwọn olùtìlẹ́yìn sókè láti pe àbájáde ìdìbò náà níjà, èyí sì ba àyíká ìjọba tuntun jẹ́.
Tí ìjọba tuntun tó ń dojú kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpèníjà líle nílé àti lókè òkun bá kùnà láti fọ́ ìlànà olóró tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ kí ó sì ṣe àṣeyọrí àwọn àbájáde ìlànà pàtó ní kíákíá láàrín ọdún méjì tí ó ti wà nípò, yóò ní ìṣòro láti mú kí ẹgbẹ́ òṣèlú Democratic Party borí nínú ìdìbò àárín àkókò ọdún 2022 àti ìdìbò ààrẹ Amẹ́ríkà ti ọdún 2024.
Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà wà ní oríta kan, níbi tí ìyípadà agbára ti fúnni ní àǹfààní láti ṣàtúnṣe àwọn ìlànà ìparun tí ìjọba Trump ń lò. Nítorí àìlera tó le koko àti àìlera tó ń bá ìṣèlú àti àwùjọ Amẹ́ríkà fínra, ó ṣeé ṣe kí “ìbàjẹ́ ìṣèlú” ti Amẹ́ríkà máa tẹ̀síwájú.
Li Haidong jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n ní Institute of International Relations ti China Foreign Affairs University.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Feb-01-2021
