Àwọn atúmọ̀ràn sọ pé àwọn ètò ìdàgbàsókè tó ń mú kí ìdàgbàsókè pọ̀ sí i fi owó tí wọ́n san sí àwọn ìpakúpa gbèsè ní Beijing sí àwọn ilé iṣẹ́ atúmọ̀ràn
Àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ tí a ṣe lábẹ́ ètò Belt and Road Initiative tí China gbé kalẹ̀ ti mú kí ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé Sri Lanka pọ̀ sí i, pẹ̀lú àṣeyọrí wọn tí wọ́n fi àwọn ẹ̀sùn èké kan pé ìrànlọ́wọ́ náà ń mú àwọn orílẹ̀-èdè sínú gbèsè gíga, àwọn onímọ̀ nípa owó náà sọ.
Ní ìyàtọ̀ sí ìtàn tí àwọn alárìíwísí Beijing ń gbé jáde nípa ohun tí wọ́n ń pè ní ìdẹkùn gbèsè, ìrànlọ́wọ́ China ti di ohun tí ó ń darí ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé fún ìgbà pípẹ́ ti àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ń kópa nínú BRI, àwọn onímọ̀ nípa rẹ̀ sọ. Ní Sri Lanka, àwọn iṣẹ́ Colombo Port City àti Hambantota Port, àti kíkọ́ Southern Expressway, wà lára àwọn iṣẹ́ pàtàkì tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ètò ìgbéga ètò àgbékalẹ̀.
Ibùdókọ̀ ojú omi Colombo wà ní ipò kejìlélógún nínú ipò àwọn èbúté àgbáyé ní ọdún yìí. Ó ní ìdàgbàsókè 6 nínú ọgọ́rùn-ún nínú iye ẹrù tí a tọ́jú, sí iye tí ó tó mílíọ̀nù 7.25 ní ọdún 2021, gẹ́gẹ́ bí àwọn oníròyìn ti sọ ní ọjọ́ Ajé.
Olórí aláṣẹ ibùdó ọkọ̀ ojú omi, Prasantha Jayamanna, sọ fún Daily FT, ìwé ìròyìn Sri Lanka kan, pé ìgbòkègbodò tí ó pọ̀ sí i ń fúnni ní ìṣírí, àti pé Ààrẹ Gotabaya Rajapaksa ti sọ pé òun fẹ́ kí ibùdó ọkọ̀ ojú omi náà wọ inú àwọn ipò mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí ó ga jùlọ ní àgbáyé ní ọdún 2025.
A ṣe àgbéyẹ̀wò Colombo Port City gẹ́gẹ́ bí ibi ìgbafẹ́, ọjà àti ibi ìṣòwò tó gbajúmọ̀ ní Gúúsù Éṣíà, pẹ̀lú China Harbor Engineering Company tó ń ṣe iṣẹ́, títí kan erékùsù àtọwọ́dá.
“Ilẹ̀ tí a tún gbà yìí fún Sri Lanka ní àǹfààní láti tún àwòrán máàpù náà yà, kí ó sì kọ́ ìlú kan tí ó ní ìwọ̀n àti iṣẹ́ tó dára jùlọ lágbàáyé, kí ó sì díje pẹ̀lú Dubai tàbí Singapore,” Saliya Wickramasuriya, ọmọ ẹgbẹ́ Colombo Port City Economic Commission, sọ fún àwọn oníròyìn.
Àǹfààní pàtàkì
Ní ti Ebute Hambantota, bí ó ṣe sún mọ́ àwọn ọ̀nà òkun pàtàkì túmọ̀ sí pé ó jẹ́ àǹfààní pàtàkì fún iṣẹ́ náà.
Prime Minister ti Sri Lanka, Mahinda Rajapaksa, ti dupẹ lọwọ China “fun atilẹyin igba pipẹ ati nla rẹ fun idagbasoke eto-ọrọ aje ati awujọ orilẹ-ede naa”.
Pẹ̀lú orílẹ̀-èdè náà tí ó ń wá ọ̀nà láti gbà padà kúrò nínú àwọn ipa àjàkálẹ̀-àrùn náà, àwọn alárìíwísí ti China tún ti sọ lẹ́ẹ̀kan sí i pé wọ́n ń fi owó gbèsè tó wọ́n náwó lé Sri Lanka lórí, pẹ̀lú àwọn kan tí wọ́n ń pe àwọn iṣẹ́ tí China ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ní erin funfun.
Sirimal Abeyratne, ọ̀jọ̀gbọ́n nípa ètò ọrọ̀ ajé ní Yunifásítì Colombo, sọ fún China Daily pé Sri Lanka ṣí ọjà ìdókòwò rẹ̀ sílẹ̀ fún ìdókòwò àjèjì ní ọdún 2007, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í yá owó ní àkókò kan náà, “èyí tí kò ní í ṣe pẹ̀lú owó gbèsè ti China”.
Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí láti ọ̀dọ̀ Ẹ̀ka Àwọn Ohun Àlùmọ́nì Àjọ̀dún Sri Lanka ti sọ, orílẹ̀-èdè China ló gba ìpín mẹ́wàá nínú gbèsè ilẹ̀ òkèèrè tó tó $35 bílíọ̀nù ní oṣù kẹrin ọdún 2021, pẹ̀lú Japan tó jẹ́ ìpín mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn-ún. China ni olùfúnni ní owó tó tóbi jùlọ ní Sri Lanka, lẹ́yìn ọjà ìnáwó kárí ayé, Asian Development Bank àti Japan.
Wang Peng, olùwádìí ní Center for American Studies pẹ̀lú Zhejiang International Studies University sọ pé, pé wọ́n ti yan China nínú ìtàn gbèsè àwọn alárìíwísí fi bí wọ́n ṣe ń gbìyànjú láti ba àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ China àti BRI jẹ́ ní agbègbè Asia-Pacific hàn.
Gẹ́gẹ́ bí Báńkì Àgbáyé àti Àjọ Owó Àgbáyé ti sọ, orílẹ̀-èdè kan kọjá ààlà ewu tí gbèsè rẹ̀ láti òde bá ju ìdá mẹ́rin nínú ọgọ́rùn-ún gbogbo ọjà ilé lọ.
“Agbára Sri Lanka láti gbilẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ètò ìṣiṣẹ́ agbègbè àti ibi ìkópamọ́ ọkọ̀ ojú omi láti jèrè àwọn àǹfààní BRI ni a tẹnu mọ́ gidigidi,” Samitha Hettige, olùdámọ̀ràn fún Ìgbìmọ̀ Ẹ̀kọ́ Orílẹ̀-èdè ti Sri Lanka, kọ̀wé nínú àkíyèsí kan nínú ìwé ìròyìn Ceylon Today.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹta-18-2022
